ทำไมช้าง

อีกประมาณ 20 วันโรงละครช้างจะมีการแสดงพญาฉัททันต์ และเป็นการเปิดโรงละครช้างอีกครั้ง หลังจากที่หยุดไปประมาณ 2 ปี 20 วันต่อจากนี้ผมจะเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับโรงละครช้างให้อ่านตั้งแต่เริ่ม จนถึงวันทีโรงละครช้างเปิดทำการแสดงอีกครั้ง สองสิ่งนี้มีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกันอย่างไรระหว่าง พญาฉัททันต์และโรงละครช้าง pichet klunchun dance company และโรงละครช้างไม่เคยมีมาก่อน ในวันแรกที่ผมเริ่มทำงาน เป็นเพียงผู้ชายคนนึงที่อยากสร้างงานของตัวเองเท่านั้น พญาฉัททันต์เป็นงานชิ้นแรกที่ผมสร้างขึ้นประมาณปี 2002-2003 เล่นครั้งแรกที่เทศกาลละครกรุงเทพ ในช่วงแรกของการสร้างงาน ผมไม่มีที่แสดงเป็นหลักเป็นแหล่ง ที่ไหนแสดงได้ที่ไหนว่าง ที่ไหนเขาให้ก็ไป ในช่วงเวลานั้นไม่มีโรงละครเล็กๆเหมือนกับที่มีอยู่ตอนนี้ โรงละครส่วนใหญ่ยังคงเป็นของรัฐและตามมหาวิทยาลัย หลังจากที่แสดงในเทศกาลละครแล้วผมก็ตัดสินใจที่จะทำพญาฉัททันต์ใหม่อีกครั้งเพื่อที่จะแสดงแบบเก็บเงินผู้ชม เพราะในเทศกาลละครเป็นการแสดงกลางแจ้ง ผมจึงได้ไปปรึกษากับ พี่มิ ในการทำเพลงขึ้นมาใหม่และเริ่มร่วมทีมนักดนตรีขึ้นมาจากทีมงานของพี่มิ ก็มี อ อ๊อด อ ไชย อโฟ อ บอล เป็นทีมนักดนตรี และผมเป็นนักแสดง สุนนเป็นคนเล่าเรื่อง เราตัดสินใจ ใช้สวนญี่ปุ่นที่ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทยเป็นที่แสดง เราทำการแสดงอยู่ประมาณสามสี่รอบผมจำไม่ได้ มีผู้ชมบ่างไม่มีผูมชมบ่าง จนวันสุดท้ายของการแสดง มีกลุ่มผู้ชมกลุ่มหนึ่งที่ตามดูการแสดงของผมมาตลอด เข้ามาคุยแล้วก็บอกว่า หนูคุณน้าตามดูงานหนูมาหลายชิ้น น้าสงสารเห็นหนูไปที่นั้นที่นี่อยู่ตลอดเวลาจนน้าตามไม่ไหวแล้ว น้ามีตึกที่ไม่ได้ใช้อยู่ฝั่งตรงข้ามโรงแรมปาร์คนายเลิศ ถ้าหนูสนใจต้องการใช้เป็นที่แสดงละครน้าจะยกให้ใช้

สี่แยกเพลินจิต สถานทูตอังกฤษ ตรงนั้นเลย ผมตอบตกลงขอบคุณครับ เรามีที่ทันทีเป็นตึกทาวเฮ้าส์ สี่ชั้น ชั้นบนมีบ้านเรือนไทยหนึ่งหลัง ถ้าใครที่เคยไปคงจำได้ ผมย้ายเข้าไปอยู่ที่ใหม่โดยมีคนที่ทำงานอยู่ด้วยกันอีกสามคน สุนน โอ เดือน

ปี 2004 ผมเริ่มทำงานชิ้นแรกในที่แห่งใหม่ คือ I’m a demon และ on the table โดยมีนิกร กั๊ก และ อ อ๊อด มาร่วมแสดง ในเวลานั้นเองผมมองว่าเราควรอุปโหลกที่แห่งใหม่นี้ให้เป็นโรงละครขึ้นมาเพื่อความน่าเชื่อถือ

แล้วมันก็ควรจะมีชื่อ ผมคิดว่ามันควรจะมีอะไรที่เกี่ยวข้องกับคนที่เขามีบุญคุณกับเราเขาให้โอกาสเรา เพื่อให้เราได้จดจำ ลำลึกถึง (โอกาส ความเมตตา ความรู้ เมื่อมีคนเขามอบให้อย่าลืมบุญคุณเขาคนจะเจริญรุ่งเรื่องได้คือต้องรู้จักบุญคุณคน จำไว้นะ) แฟนของคุณน้าที่ให้ตึกผมใช้

ชื่อว่าน้าช้าง คุณน้าผู้หญิงชื่อว่าน้าอั้น ผมตัดสิ้นใจใช้ชื่อคุณน้าผู้ชายตั้งชื่อโรงละคร มันจึงเกิดชื่อโรงละครช้างขึ้น และ สัญลักษณ์ช้างที่ใช้ มาจากตระกูลช้างมงคลชื่อว่า ปทุมหัตถี เป็นช้างศึก เพศเมีย เป็นช้างที่ออกรบแล้วไม่เคยแพ้ใคร อีกนัยหนึ่งที่เป็นช้าง เพราะผมมีครูที่สั่งสอนให้ความรู้มามีชื่อ ช คือ ชัยยศ และ ชลประคัลภ์ โรงละครช้างจึงเป็นสิ่งมงคลในชีวิตผมและเพื่อเป็นการตอบแทนบุญคุณ ความรู้ โอกาส ที่ครู อาจารย์มอบให้ ผมมีความเชื่อว่าที่ผมทำงานและมาไกลได้ขนาดนี้เพราะผมไม่เคยลืมบุญคุณคน ทั้งต่อหน้าและลับหลัง พญาฉัททันต์นำพาให้เกิดโรงละครช้าง ผ่านไป 14 ปีโรงละครช้างใด้นำพาพญาฉัททันต์กลับมาอีกครั้ง

แต่ชีวิตคนทำละครมันก็ไม่ง่ายขนาดนั้น เมื่อเวลาผ่านไปปีครึ่ง คุณน้าผู้หญิงก็มีข่าวร้ายมาบอก โปรดตามอ่านต่อไป

พิเชษฐ กลั่นชื่น 6/05/2560 ฝรั่งเศส ลียง

ทางตัน

ในช่วงเวลาประมาณปีครึ่งที่ย้ายเข้าไปทำงานในสถานที่แห่งใหม่มันทำให้ได้เรียนรู้การจัดการกับ เรื่องค่าใช้จ่ายที่เป็นต้นทุนในการทำละครมากขึ้นคนทำละครทุกคนจะต้องจ่ายเงินค่าเช่าทุกครั้งในการทำ ละครแม้จะเป็นศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทยที่เป็นเงินภาษีของประชาชนก็ตาม เมื่อเริ่มมีพื้นที่ของตัวเอง ทำให้ค่าใช้จ่ายในการสร้างงานน้อยลง ผมเริ่มมองเห็นว่าถ้าเรามีพื้นที่ของตัวเองมันจะช่วยลดต้นทุน ในการสร้าง production ลงไปได้อีก (เป็นช่วงเวลาของโรงละคร30ที่นั่ง) โรงละครช้างในครั้งนั้น มีพื้นที่ กว้าง 5.5 เมตร และ ยาว 10 เมตร กับการแสดงชุดแรก I’m a demon คนดูรอบแรกสามคน สองคนเป็นบ้าน ที่อยู่ติดกัน อีกคนคือคนดูปกติ ผมยังจำความสุขในช่วงเวลานั้นได้เป็นอย่างดี ที่ ผม คนเล่น สุนนทำไฟ โอขายบัตร นั่งมองหน้ากันหลังจากที่การแสดงจบแล้วพูดว่าเรามีคนดู บทเรียนในวันนั้นทำให้เราในวันนี้ ไม่เคยกลัวว่างานที่เราสร้างจะมีคนดูหรือไม่มีคนดู สามคนเราก็มีความสุขมาแล้ว การมีพื้นที่มันนำมาซึ่ง ต้นทุนที่ต่ำลง ค่าใช้จ่ายเรื่องแสง เสียง ที่น้อยลง เพราะเราไม่ต้องใช้อุปกรณ์อะไรมากมายในตอนนั้น เราแน้นที่คุณภาพของงานอย่างเดียว ( I’m a demon เป็นงานที่เล่นต่อเนื่องจากวันแรกเป็นระยะเวลา 10 ปี มากกว่า 10 ประเทศ) คุณน้าส่งข่าว หนูน้ามีเหตุจำเป็นต้องใช้ตึกอีกสามเดือนข้างหน้า หนูอาจจะต้องหา ที่เล่นละครใหม่นะลูก ครับผม เป็นคำตอบรับจากผม ( เขียนแล้วน้ำจะไหลยังจำวันนั้นได้ดี) 5555 (แต่คุณน้าก็ยังไม่ได้ทิ้งผมยังมองหาว่าจะมีที่ทางตรงไหนพอจะช่วยผมได้อีกในช่วงนั้นเช่นกัน) เอาไงกันดี ไม่มีที่ไปแล้ว ในช่วงที่มาทำงานในโรงละครช้าง ผมตัดสินใจย้ายตัวเองเขามาอยู่เลย และได้ขายบ้านที่เป็น ทาวน์เฮ้าส์ของตัวเองไปแล้วกอ่นหน้านั้น ด้วยคิดว่าน่าจะมีเวลาอย่างน้อยห้าปีที่จะได้ทำอะไรอยู่ตรงนี้แล้ว ค่อยวางแผนกันต่อไป มันเร็วกว่าที่คิด ตอนนั้นบอกได้เลยว่าไม่รู้ว่าจะไปไหนต่อดี แต่ก็มีเวลาสามเดือนให้ เตรียมตัว ผมมานึกถึงที่แห่งหนึ่งที่ผมเคยอยู่สมัยที่เข้ามาเรียนที่กรุงเทพ คือบ้านป้าที่ผมเคยมาอาศัยอยู่ ตอนเรียนมัธยม เพราะผมจำได้ว่าป้ามีบ้านสามหลังและหลังนึง มันว่างอยู่แล้วก็ให้เช่า ผมตัดสินใจ กลับไปหาป้าหลังจากที่ไม่ได้ไปหาตั้งแต่ผมเรียนจบมหาวิทยาลัย มันไม่เหมือนเดิม ซอยประชาอุทิศ61 เมื่อ 20 ปีที่แล้ว กับวันที่ผมกลับเข้าไปอีกครั้ง ผมคุยกับป้าว่าจะมาขอเช่าบ้าน หลังที่ว่างอยู่ ป้าให้ผมเช่า ในราคาค่าเช่า 5000 บาทต่อเดือน บ้านไม้สองชั้น เก่าๆรุ่น 50ปี ที่แล้ว บ้านหลังสุดท้าย อยู่ท้ายซอย
หนึ่ง100 เมตรเป็นถนนลูกรังกอ่นถึงตัวบ้าน รถสวนกันไม่ได้เวลาเข้าออก อยู่ในชุมชนมุสลิม
พื้นที่ทั้งหมด 50 ตารางวา สามเดือนแรกของการย้ายเข้าไปอยู่ สิ่งที่ผมทำคือ ทาสี ต่อสู้กับปลวก ทำความสะอาด นั่งมอง มองตัวเองว่าจะเอายังไงกันต่อดี จะไปทางไหนกันต่อดี เพราะเข้ามาอยู่ท้ายซอยที่เป็นทางตันเสียแล้ว

พิเชษฐ กลั่นชื่น
7/05 2560 ฝรั่งเศส ลีลง

300,000 สุดท้าย

พื้นที่ทำงานเป็นสิ่งสำคัญ ถ้าไม่มีที่ซ้อม ที่ฝึกผมคิดว่าชีวิตนักเต้นคงไปไม่รอด ในพื้นที่บ้าน 50 ตารางวาประกอบไปด้วยตัวบ้านและที่ว่างบริเวณด้านหน้าบ้านที่เอาไว้จอดรถ หลังจากสามเดือนผ่านไป ผมตัดสินใจ เอาเงินกอ้นสุดท้ายในชีวิตที่มีเก็บอยู่หลังจากขายบ้านแล้ว แบ่งเงินให้พี่สาวสามคนไป คนละส่วน ส่วนของผมที่เหลือจำนวน 300,000 บาทสร้างห้องเล็กๆขึ้นมาเป็นห้องซ้อมให้กับตัวเองอีกครั้ง พื้นที่ว่างหน้าบ้านขนาด 5.7 คูณ 14 เมตร ช่างตีราคาค่าแรง 159,600 ตารางเมตรละ 2,000 บาท ต่อรองได้ ในราคา 150,000 ค่าวัสดุอุปกรณ์ต้องซื้อเอง ตัดสินใจทำเป็นห้องโล่งๆเพดานสูง สามเมตรครึ่ง หลังคา กระเบื่อง ก่ออิฐฉาบปูน ปรับพื้นใหม่ให้สูงขึ้น เงินก็มีเท่าที่มี งานก็ไม่ค่อยมี ต้องหาวิธีประหยัดเงินให้ได้ มากที่สุด ผมไม่ต้องการหอ้งที่ก่ออิฐทั้งห้องแบบทึบๆแล้วหายใจไม่ออก ผมต้องการให้ห้องดูโปร่งเพื่อ ความสบายในการทำงานต่อเนื่องหลายชั่วโมงติดต่อกัน หน้าต่างผมต้องการหน้าต่าง หลายอัน แต่พอไป ถามราคาหน้าต่างแล้ว ตกชุดละ 3,000 บาทขึ้นไป ไม่มีเงิน เอาไงคิดอยู่หลายวันจนนึกขึ้นมาได้ว่าที่บ้าน พ่อแถวๆบางพลีน้อยมีร้านขาย ไม้เก่าประตู หน้าต่าง ผมขับรถไปหาร้านไม้ที่เคยผ่านตาสมัยกอ่นทันที ถ้าใครเคยขับรถแล้วใช้เส้นทางบางนาจะรู้ว่ามีทางลัดจากถนนเส้นบางนาตัดออกไปเส้นบางปะกงโดยผ่านอำเภอบางบ่อ เส้นทางนั้นคือแห่งที่ขายไม้เก่า ในที่สุดผมก็ได้ หน้าต่าง ในราคาชุดละ 500 -1,200 บาท เอามาทำหน้าต่างสตูดิโอ สตูดิโอนักเต้นมันต้องการบางสิ่งที่แตกต่างจากสตูดิโอทั่วไปมันต้อง เป็นสตูดิโอ ที่เป็นพื้นไม้ที่รองรับแรงกระแทกจากการกระโดดของการเต้น การล้มตัว การกลิ้ง เพื่อลดแรงกระแทกที่จะ มีผลร้ายกับร่างกายลงได้ พื้นไม้ ไม้จริง ไม่ใช่ไม้ปาเก้ พื้นไม้ที่มีช่องว่างระหว่างพื้นปูนกับพื้น ไม่เพื่อลด การกระแทกของนักเต้น เท่าไหร่ ราคาไม้เท่าไหร ต้องใช้เงินอีกเท่าไหร่ ไม่มีได้ไหม ไม่ใช่ไม้ได้ไหม คำตอบคือได้ไม่ใช่ไม้ก็ได้ คำถามต่อมา คิดว่าจะเป็นนักเต้นอีกนานไหม จะยึดอาชีพนี้ไปทั้งชีวิตไหม
คำตอบ จะเป็นไปจนวันตาย คำถามต่อมา แล้วจะคุ้มไหมถ้าเกิดอันตรายกับร่างกายขึ้นแล้วเต้นไม่ได้
คำตอบไม่คุ้ม
คำถาม แล้วจะเอายังไง คำตอบเอาเท่าที่ได้ ทำเท่าที่มี ดีเท่าที่เรามีแรงจะทำมัน
แบ่งพื้นที่สตูออกเป็นสามส่วนให้สองส่วนเป็นพื้นไม้ อีกหนึ่งส่วนเป็นพื้นปูน ทำเท่าที่มีทำดีเท่าที่เราทำได้ ราคาค่าไม้ ค่าช่างขัด ค่ายอมพื้นไม้ อยู่ราคา 46,000ไม่จริงทั้งหมด ผมใช้เวลาอยู่กับช่าง ไม้ประมาณ สองเดือน ทำงานพร้อมช่าง เลิกพร้อมช่าง พักกินข้าวพร้อมช่าง หน้าที่ผมคือขัดประตู วงกบ หน้าต่าง ที่ไปซื้อมาเพื่อเตรียมเอาไว้ติดตั้ง ประตูกับหน้าต่างที่สตูดิโอโรงละครช้างทั้งหมดมาจาก อาคารเรียน สมัยเก่าที่เราเคยเรียนกันตามต่างจังหวัดที่มีประตูไม้ใหญ่สองบานคู่กัน หน้าต่างก็เป็นหน้าต่าง ลูกกงที่เป็นเหล็กเส้น ไม่เหมือนกับหน้าต่างปัจจุบันนี้ที่เป็นเหล็กดัด
300,000 บาท
ค่าช่าง 150,000
ค่าพื้นไม้ 46,000
ค่าวัสดุอุปกรณ์ก่อสร้าง 65,000
ค่าเช่าบ้านสองเดือน 10,000
ค่าหน้าต่าง ประตู 3,600
รวมเป็นเงิน 273,600
คุณคิดว่ามันจบลงแค่นี้เหรอ ฮึ ค่าสี ค่าเดินไฟ หลอดไฟ พัดลมเพดานสองตัว
จากเงินสามแสนบาท ผมเหลือเงินในบัญชี หลังจากผ่านไปสองเดือนครึ่งเพียงแค่
1,700 บาท กับชีวิตผู้ชายที่อายุ สามสิบต้นๆ เช่าบ้านอยู่ มีเงิน 1,700 บาทมันชัดเจนอยู่แล้วว่าอาชีพนักเต้นมันไปไม่รอด แต่ผมไม่เคยคิดแบบนั้นเลย เพราะตอนนี้ผมมีต้นทุนที่ทุกคนไม่เคยสนใจ คือทุนของเวลาและพื้นที่ ผมมีที่ให้ซ้อมใด้24 ชั่วโมง มีเวลาให้ทำงานได้ทั้งวันทั้งคืน ผมเริ่มทำงานอย่างเป็นระบบ และบอกตัวเองว่า ให้ทำงานเหมือนคนออฟฟิศแต่คิดให้เป็นศิลปิน แล้วประโยคเท่ๆก็เกิดขึ้น แล้วโรงละครช้าง 300,000 ก็เกิดขึ้น

พิเชษฐ กลั่นชื่น 6/05/2560 สวิสเซอร์แลนด์ ซูริค

ความลับ

สามเดือนกับการปรับตัวสองเดือนครึ่งกับการก่อสร้าง ผมใช้เวลาไปประมาณ หกเดือนกับการจัดการ กับทุกสิ่งใหม่อีกครั้ง เราเริ่มตั้งหลักและปรับตัวได้อีกครั้งกับที่แห่งใหม่ จุดมุ่งหมายเดียวและสิ่งเดียว ของเราตอนนี้คือ ฝึกฝน เพราะผมมองเห็นว่าปัญหาของศิลปะทางด้านละครและการเต้น ในเมืองไทย คือคุณภาพของผู้แสดงเรามีผู้แสดงที่มีคุณในระดับที่ใช้ได้ ไม่ใช่ในระดับที่ดีและดีมาก ฝึกครับฝึก อย่างเดียวจากที่ฝึกมาแล้วเป็นสิบปีก็เอาอีกเอาให้มันดีที่สุด ผมคิดว่ามันเป็นช่วงเวลาที่ท้าทายเป็น อย่างมากในช่วงเวลานั้น จนทำให้ผมต้องระบายความอึดอักออกมาเป็นตัวหนังสือ ที่ฝาผนังโรงละคร ข้างฝาไม้ที่ทุกท่านเห็นในรูปมันพึงถูกติดเอาไว้ทีหลัง ตอนที่ทำเสร็จใหม่ๆจะเป็นสีขาวและที่กำแพง จะมีตัวหนังสือที่ผมเขียนระบายความในใจและให้กำลังใจตัวเองเอาไว้ ทุกวันเวลาเข้าไปซ้อมอยู่คนเดียว ผมจะอ่านมันและให้กำลังใจตัวเองเสมอ มีคนเพียงสองคนเท่านั้นที่รู้ว่ามีตัวหนังสือเขียนอยู่หลังแผ่นไม้ (แต่วันนี้ความลับถูกเปิดเสียแล้ว) ถ้าวันนึงในอนาคตข้างหน้าที่ผมไม่อยู่แล้วใครที่ได้สิทธิ์ในการดูแล โรงละครต่อ. แล้วไม่สามารถนำพาโรงละครช้างไปต่อได้ หมดแรง หมดกำลังจะต่อสู้ ผมอนุญาตให้แกะ ไม้ที่ปิดตัวหนังสือที่ฝาผนังออกมาอ่านแล้วคุณจะรู้ว่าวันที่ผมเริ่ม มันร้าวลึกขนาดไหน แล้วอ่านโรงละครช้าง ที่ผมเขียนตอนนี้ให้ครบทุกอัน คุณจะสู้ต่อได้ แต่ถ้าโรงละครช้างดำเนินกิจการไปได้เป็นอย่างดี อันนี้คือคำสั่ง ห้ามใครแกะไม้ออกเป็นอันขาด อีกสี่เดือนต่อมาผมก็สร้างงาน ชิ้นใหม่ให้กับตัวเองอีครั้ง คือพระคเณศเสียงา (ตีความใหม่เป็นเรื่องการเมือง เหลือง แดง) ในช่วงเวลานั้นเป็นช่วงเวลาที่เหลืองแดง กำลังตีกันอย่างเมามัน ผมก็เมามันกับกับเขาด้วย ) หยุดไปประมาณหนึ่งปีโรงละครช้างก็ได้โปรโมทงาน อีกครั้ง แต่ย้ายมาอยู่ที่ ประชาอุทิศ 61 ทุงครุ งานชิ้นแรกของโรงละครช้างที่ใหม่ คือพระคเณศเสียงา เหลือง แดง ( ช้างอีกแล้ว ) การแสดงรอบสื่อมวลชนผมเชิญชาวบ้านที่อยู่บริเวณใกล้โรงละครมาดู ทุกคนแปลกใจที่มีการแสดงเกิดขึ้น หลายคนไม่แน่ใจกับโรงละครเพราะที่เคยเห็นและที่เห็นมันคือบ้าน ทุกคนที่มาชมทำตัวไม่ถูกว่าเวลาเข้ามาแล้วต้องถอดรองเท้าหรือเปล่า เข้ามาในบ้านคนอื่นโคยที่ไม่ได้มีงาน บวช งานแต่งงาน เราควรจะทำตัวอย่างไร มันคือประสบการณ์ใหม่ของชาวบ้านแถวนั้นและผมเองด้วยที่เอาบ้านกับโรงละครไว้ด้วยกัน เราทำการแสดงสามอาทิตย์ เรามีคนดู เรามีคนตามมาดู เป็นสิ่งที่เราไม่คาดหวังว่ามัน จะเกิดขึ้น แต่มันก็เกิดขึ้นได้ และอีกหลายสิ่งที่เราเองก็ไม่เคยคิดว่าจะเป็นปัญหามันก็เป็น เช่นห้องน้ำไม่พอใช้ เพราะมีเพียงห้องเดียว ห้องน้ำเต็มราดไม่ลง เพราะมันคือบ้าน ไม่ได้สร้างขึ้นมาเพื่อให้มีคน30-40 คนมาใช้พร้อมกัน และมันไม่เคยถูกดูดเลยตั้งแต่บ้านหลังนี้สร้างมา ก็ต้องมานั่งจัดการเรื่องห้องน้ำอีก และอีกเรื่องที่เป็นปัญหาคือที่จอดรถ ถ้าใครเคยมาโรงละครช้างสมัยก่อนจะรู้ว่าที่จอดรถมีน้อย จอดได้ประมาณ 10-12 คัน แล้วเวลาดูละครจบต้องกลับออกไปพร้อมกัน เพราะรถทุกคันจะจอดบังกันหมด หลังจากพระคเณศเสียงานแล้ว ผมยังเอางาน I’m a demon กลับมาเล่นอีก เราก็มีคนดู แต่ไม่มาก ประมาณสองปีนับจากวันที่ย้ายเข้ามาทุกอย่างเริ่มดีขึ้น เราได้รับข่าวดีจาก นิวยอร์กเทศกาลศิลปะ ต้องการงานฉุยฉายของเราไปเล่นในอีกหนึ่งปีข้างหน้า ผมเริ่มวางแผนใหม่อีกครั้ง เพราะมันคือโอกาส มันคือนิวยอร์ก มันคืออนาคต โรงละครช้างที่ผมใช้ทำงานอยู่ตอนนี้มันเล็กไปกับการซ้อมคนหกคน ที่ผมจะเอามาแสดง ผมตัดสินใจขอใช้ที่ด้านหลังบ้าน ที่เป็นที่ของบ้านป้าอีกครั้งเป็นที่มีขนาด 6.5 คูณ 16 เมตร แล้วโรงละครช้างอีกอันก็เกิดขึ้น ด้วยงบประมาณเพียง 30,000 บาท คือใช้ไม้ไผ่ ทั้งหมดทำเสา และโครงหลังคา และใช้สังกะสีเก่าจากร้านขายของเก่าเอามาปะติดปะต่อกัน จนเป็นห้องสังกะสีทั้งห้อง ที่อุณหภูมิเฉลี่ยอยู่ที่36 องศาตลอดทั้งปีถ้าวันไหนโชคดีก็มี 40 กว่าๆ เพียงเดินเข้าและเดินออก คุณก็ผอมแล้ว ไม่ต้องเต้น ผมเขียนมาถึงตอนนี้ นักเต้นในคอมพานีที่ทุกท่านคุ้นหน้าคุ้นตากันอยู่ ยังไม่ได้เข้ามาร่วมกับผมเลย ยังคงเป็น ผม สุนน โอ

พิเชษฐ กลั่นชื่น 7/05/2560 บนสายการบิน สวีสแอร์ ไม่รู้อยู่เหนือประเทศอะไร

ช่างอ้วน

ใครที่เป็นแฟนประจำของโรงละครช้างตั้งแต่ยุคแรกที่ย้ายเข้ามาอยู่ประชาอุทิศ จนปัจจุบันจะเห็นว่า โรงละครมีการปรับเปลี่ยนแปลง แต่งเติมอยู่ตลอดเวลา ผมขอแนะนำช่างประจำโรงละครช้าง ช่างอ้วน ในวันที่ผมสร้างโรงละครช้างขึ้นมาใหม่ช่างอ้วนเป็นหนึ่งในสี่ของช่างที่มาทำ หัวหน้าช่างคือบังและ มีลูกน้อง คือ บังซุบ อับดุล และช่างอ้วน อ่านชื่อแล้วก็พอจะเดาได้นะครับว่าเป็นช่างแถวๆโรงละคร ก่อนที่ผมจะเล่าเรื่องช่างอ้วนผมขอเล่าเรื่องอับดุลก่อน อับดุลเป็นช่างอีกคนที่มาทำงาน แต่อับดุลเป็นคน ที่มีลักษณ ะที่ไม่เหมือนคนปกติทั่วไปเท่าไหนนัก คือจะไม่ชอบใส่เสื้อ นุ่งผ้าถุงตลอดเวลา ผิวคล้ำ ไม่พูดอะไรกับคน ทำแต่งานและจะทำงานที่เป็นงานหนักเท่านั้นเช่น แบกปูน ขนหิน ขุดดิน

ยกของที่ทุกคนยกไม่ไหว เป็นคนที่แข็งแรงมาก ครั้งแรกที่ผมเห็นอับดุลผมไม่แน่ใจเพราะ ดูจากพายนอกแล้วอับดุลเหมือนกับคนที่พร้อมที่จะฆ่าเราแล้วเอาศพไปฝังในป่าได้ตลอดเวลา แต่จริงแล้วอับดุลเป็นคนไม่น่ากลัวเพียงแต่ไม่ชอบสือสารกับคนถ้าครั้งหน้าใครมาโรงละครช้างเห็นผู้ชายนุ่งผ้าถุงเดินอยู่อย่ากลัวและอย่าเข้าไปคุยปล่อยให้อับดุลอยู่ตามวิถีของอับดุลไป

ช่างอ้วน ตอนที่ผมเจอช่างอ่วนผมรู้สึกสนใจตั้งแต่เห็นช่างอ้วนทำงาน เพราะช่างอ้วนจะมีความชำนาญ เรื่องงานไม้เป็นอย่างมาก ทำไม้ได้ทุกแบบ รู้จักไม้แต่ละชนิดเป็นอย่างดี ใช้สิ่วได้ ใช้กบมือเป็น เป็นเรื่องที่ยากมากสำหรับวันนี้ที่เราจะหาช่างไม่ที่ใช้กบมือใสไม้ได้ ผมถูกชะตา เพราะพ่อผมเป็นช่างไม้ และผมเคยเห็นพ่อผมทำแบบนี้มาตั้งแต่เด็ก ผมถามช่างอ้วนว่าทำไมทำงานไม้ได้ ช่างอ้วนบอกว่าพ่อ เป็นช่างไม้เรียนรู้งานไม้มาจากพ่อ ผมก็นั่งสัมภาษณ์พูดคุย อยู่เรื่อยๆในช่วงสองเดือนที่มาสร้างโรงละคร สุดท้าย วันนี้ช่างอ้วนกลายมาเป็นพนักงานประจำกินเงินเดือนของโรงละครช้าง เป็นเหตุผลหนึ่งที่โรงละครช่างใช้ไม้ในการสร้าง และอีกเหตุผลหนึ่งคือผมเป็นลูกช่างไม้โตมากับตะกูลช่างไม้

ช่างอ้วนทำงานสามหน้าที่ ที่โรงละคร

1 สร้าง ซ้อม ลื้อ ทำ ทุกอย่างในโรงละคร รวมถึงฉากด้วย

2 ดูแลเรื่องการจอดรถเวลามีการแสดงที่โรงละคร ( ถ้าท่านไดมาโรงละครแล้วเห็นผู้ชายอายุ 50 กว่า ตัวล้ำๆ มีหนวด รับรถนั่นคือช่างอ้วน ชอบใส่เสื่อหนังหนาๆมารับรถแม้จะอากาศร้อนก็ตาม เป็นคนชอบความเท่ อย่าชวนคุยเรื่องการสร้างโรงละครเพราะจะยาว)

3 ทำอาหารเวลาที่เรามีงานเลี้ยง กอ่นที่จะมาอยู่กับผมจริงจัง ช่างอ้วนเคยเปิดร้านอาหารมากอ่น เป็นคนที่ทำอาหารอีสานอร่อย แต่ขาดทุน ไปไม่รอด ( แต่ทำอาหารอร่อยใช้ได้ )

แต่ไม่ได้หมายความว่าช่างอ้วนทำงานช่างอย่างอื่นไม่เป็น ช่างอ้วนยังทำงานเหล็กได้ เชื่อมเหล็ก ตัดเหล็ก ทำงานปูนก็ได้ พื้นปูนที่เป็นทางยาวๆกอ่นที่ท่านจะเดินข้ามสะพานไปยังตัวโรงละครช่างอ้วนเป็นคนเทพื้นเองทั้งหมดทำคนเดียว ทำไปวันละนิด ทำตามใจ เวลาฝนตกลงมาจะเห็นว่าน้ำไม่ได้ไหลไปทางเดียวกัน ไหลไปซ้ายบ้างขวาบ้าง ขังอยู่บ้าง เพราะเทพื้นไม่พร้อมกันในวันเดียว มันจึงเป็นเหมือนแผ่นพื้นปูนจิกซอที่ต่อกันไปมา

แต่มันก็ใช้ได้ เพียงแค่เวลาฝนตกน้ำมันไม่ร่วมใจกันที่จะไหลไปทางไดทางหนึ่งเท่านั้นเอง ความผิด ไม่ใช่ช่างอ้วน น้ำต่างหากที่ไหลผิดวิธี เพราะคนทำเขาตั้งใจจะให้มันไหลไปทางเดียวกันอยู่แล้ว ใช่ไหมช่างอ้วน

พิเชษฐ กลั่นชื่น 7/05/2560 น่านฟ้าประเทศไทยแล้ว

นิวยอร์ค ฉุยฉาย กรกาญจน์

ถ้าภาพคนจนในสังคมไทยคือการอยู่บ้านสังกะสี ปี 2008 มันคงเป็นช่วงที่อาจจะบอกได้ว่า มันคือช่วงเวลาของความจนที่สุดของโรงละครช้าง แต่ในความจริงไม่ใช่มันคือจุดเริ่มต้น ของการเกิดขึ้นของสิ่งใหม่ หรือการเปลี่ยนแปลงไปสู่สิ่งที่สมบูรณ์มากกว่า โรงละครช้างหลังคา สังกะสีข้างฝาสังกะสี หน้าต่างเป็นระบบเปิดปิดด้วยการใช้เชื่อกดึง เราเริ่มซ้อมงานฉุยฉายในห้องสังกะสี เรากำลังจะไปนิวยอร์ก นักแสดงทั้งหมดเป็นผู้หญิง เป็นงานชิ้นเดียวในชีวิตที่ทำงานกับผู้หญิงทั้งหมด ( และเป็นครั้งสุดท้ายแน่นอน ) ผมคัดเลือกตัวนักแสดงได้มาจาก ม บูรพา เป็นเด็กนาฏศิลป์ไทยทั้งหมด และในการคัดเลือกตัวในครั้งนั้นทำให้ กรกานต์ มาเป็นนักเต้นในคณะของเราจนถึงวันนี้ และวันนี้เธอก็กลับไปอยู่นิวยอร์กด้วยตัวเธอเองโดยที่ไม่ต้องมี คอมพานี่และพิเชษฐ ไปด้วย
12 นาที กับการแสดงที่นิวยอร์ก เราใช้เวลามากกว่าหกเดือนในการซ้อม เราอยู่ในห้องที่มันร้อนด้วยกันเรา ไม่บ่น เราไม่พูด เราภูมิใจ เรามีความสุข แล้วเราก็ได้รับเสียงปรบมือและน้ำเสียงที่ชื่นชม มาจากที่นั่งคนดู ที่เต็มทั้งห้องประมาณ 700 คน เรามักจะพูดกันว่าในความโชคดีมักจะมีความโชดร้ายตามมา หลักการนี้ใช้ไม่ได้กับผม ในความโยคดีแล้วเราต้องทำให้ดี เพราะเราจะได้ความโชคดีกลับมาอีก มีคนมาชม มีคนมาหลังเวที มาบอกว่ากับผมว่าเธอทำให้งานชิ้นนี้เป็นหนึ่งชั่วโมงได้ไหม ฉันอยากเอามันกลับมาเล่นอีกครั้งในอีกสอปีข้างหน้า ที่ Lincoln center New York (เวลาที่เราแย่มันคือช่วงเวลาที่ดี ที่เราจะได้ฝึกฝน เวลาที่เราดีคือช่วงเวลาที่ดี ที่เราจะได้ทำสิ่งดี เวลาที่เราทำแล้วอยู่กับสิ่งที่ทำเห็นสิ่งที่ทำ รับรู้สิ่งที่ทำ แล้วก็ทำ ความรู้ ความคิด สติปัญญา มันจะถือกำเนิดขึ้นในตัวเราโดยที่เราไม่รู้ตัว ความงาม ความจริงใจ จะส่องประกายฉายแสงไปกระทบ สิ่งต่างๆที่อยู่รอบตัวเราเองโดยที่เราไม่ต้องวิ่งไปหา ยังมันยังโชดดีไม่พอ เราได้รับการติดต่อ ให้สร้างงานอีกจากเทศกาลศิลปะในยุโรป โดยการร่วมทุนกันสามประเทศ ให้เราได้สร้างงาน ในปี 2009
สองปีต่อจากนี้ผมจะมีงาน ผมจะมีเงิน ผมไม่ต้องวิ่งวุ่นกังวนเรื่องไดๆทั้งสิ้นคือสร้างงานเพียงอย่างเดียว แล้วงานที่ชื่อว่า Nijinsky Siam ก็ถือกำเนิดขึ้นและซ้อมในโรงละครสังกะสี และตามมาด้วยนักเต้นอีกคนของคณะ พดุง
ผมวางแผนอีกครั้ง เมื่อรู้ว่าอนาคตจะเกิดอะไรขึ้น ผมคิดจะสร้างโรงละครอีกครั้ง ให้มีขนาดที่ใหญ่ขึ้นแล้วใช้โรงละครช้างน้อยที่มีอยู่เป็นสตูดิโอในการซ้อมงานแทน
แล้วผมก็เริมการเรียนรู้การจัดการบริหารเงิน จุดบอดของศิลปินคือการบริหารจัดการ
ข้อดีของศิลปินคือการต่อรองแบบไม่เกรงใจ ก็ไม่ยากเวลาที่จะบริหารจัดการอะไรที่เป็นเรื่องเงิน ก็อย่าเป็นศิลปิน เป็นคนจนเหมือนที่เราเคยเป็น การเป็นคนจนคือการเป็นคนที่รู้คุณค่าของเงิน การรู้จักใช้รู้จักประหยัด และรู้จักที่จะถ่อมตนกับคนที่จนด้วยกัน แต่ถ้าเมื่อไหรต้องต่อรองก็ใช้ความเป็นศิลปินในการต่อรอง. รถยังมีเกียร์เดินหน้าถอยหลัง การเป็นศิลปิน มันก็ต้องเป็นผู้บริหารและกรรมกรไปพร้อมกันด้วย
ประมาณปี 2010 โรงละครช้าง โรงที่สามก็เริ่มสร้าง แต่การสร้างครั้งนี้ปัญหาเรื่องเงินที่จะสร้างน้อยลง แต่ปัญหาใหญ่กว่าที่ตามมาคือปัญหากับหน่วยงานของรัฐ รัฐไม่ได้รักศิลปะ รัฐเป็นเพียงหน่วยงานที่มีความเก็บกดทางสายอาชีพแล้วมาระบายออกกับประชาชนคนจน.

พิเชษฐ กลั่นชื่น 9 /05/2560
ริมบ่อน้ำ ข้างโรงละครช้าง

มันจะเป็นของเรา

โรงละครช้าง อันที่สามเสร็จในปี 2011 เป็นห้องขนาดกำลังดี 6.5 คูณ 14 เมตร เป็นขนาดที่กำลังดี ในการทำงาน แต่กว่าที่โรงละครหลังนี้จะเสร็จได้ เราต้องเสียพลังงานไปแยะมากกับการต่อรอง กับหน่วยงานของรัฐ ถึงขนาดผมคิดจะทุบทิ้งเมื่อสร้างไปแล้วประมาณ 70 % ผมจะไม่เขียนว่าเกิดอะไรขึ้น แต่ผมบอกได้ไว้ที่ทำให้โรงละครสร้างได้จบเพราะต้องจ่ายเงินใต้โต๊ะ มันเป็นความผิดของผมเองที่ยอม แต่ก็ไม่มีทางเลือกเพราะถ้าไม่ยอมก็คงต้องถูกระงับการก่อสร้าง ตั้งแต่ผมเกิดมา ผมยังไม่เคยเจอราชการ คนไหนที่เป็นขา้ราชการทีดีเลยแม้แต่ตนเดียว ในวันที่ผมเข้าเป็นข้าราชการเอง ยิ่งทำให้เห็นใส้เห็นพุง เหล่าข้าราชเป็นอย่างดี ที่เขาพูดกันเรื่องโกงในระบบ มันมีจริง ข้าราชเป็นคนที่แม่นยำในหลักการ และวิธีการในกฏระเบียบเป็นอย่างมาก แต่ความแม่นยำนั้นทำให้คนเหล่านี้ รู้จักที่จะเล่นแร่แปรธาตุ ทำให้ถูเป็นผิดผิดเป็นถูกได้ตามใจ ในถานะที่เราเป็นประชาชนในสังคมไทยผมก็ยังคงยืนยันว่า ประชาชนไม่มีทางเอาผิดข้ารชการหรือหน่วยงานของรัฐได้ มีตัวอย่างที่ประชาชนชาวบ้านถูกรังแกมาเป็น 100 ปีจนถึงวันนี้ บางคนอาจจะแย้งผมว่าก็มีคนที่เป็นข้าราชการหรือหน่วยงานของรัฐที่มีความผิดแล้ว ถูกลงโทษ ผมก็จะบอกว่าใช่ครับมี คุณรู้ไหมครับว่าทำไม สาเหตุที่ทำได้เพราะรัฐเล่นกันเองต้องการ กำจัดกันเอง ในเรื่องผลประโยชน์ เรื่องการเมือง ไม่ใช่เป็นเพราะว่ากฎหมายศักดิ์สิทธิ์แม้แต่นิดเดียว ผมมั่นใจว่าทุกคนที่อ่านเคยมีประสบการณ์การ กับรัฐทั้งสิ้น ครั้งนี้ผมจะยังไม่เขียนว่าเกิดอะไรขึ้น ผมจะเอาไว้เขียนรวมกันทีเดียวตอนที่ผมเขียนถึง โรงะครช้างที่กำลังสร้างอยู่อันปัจจุบันนี้เพราะมันคือ ปัญหาเดียวกัน เรื่องเดียวกัน แต่ครั้งนี้ผมสู้ไม่ยอมจ่าย มันเลยทำให้การกอ่สร้างใช้เวลาถึง สองปี การทำตามกฎหมายมันไม่ได้ให้อะไรกับเราเลยแถมเสียเวลามากกว่าเก่า ประเทศนี้มันถึงมีแต่พวกที่ อยู่เหนือกฎหมาย และคนที่ทำตามกฎหมายก็นิ่งไป (ผมมีปัญหากับข้าราชการไทยแลนด์)
หลังจากโรงละครช้างอันที่สามสร้างเสร็จผมก็ทิ้งมัน ไม่ได้สนใจที่จะทำอะไรมากนัก ผมกลับไปให้เวลาในการสร้างนักเต้นและpichetklunchun dance company ตั้งแต่ปี 2011จนถึงปี2015 เวลาทั้งหมดมอบให้ นักเต้นและ company โรงละครช้างจึงหยุดบทบาทตัวเองลงในการนำเสนองานแต่เป็นกรทำงานของ company แทน ผมจะไม่เขียนเรื่องcompany เพราะมันเป็นอีกส่วนหนึ่งที่ไม่เกี่ยวกันกับโรงละครช้าง มันมีหลักการและหลักคิดคนละวิธี ผมใช้เวลทั้งหมดในการสร้างคนสร้างงานต่อเนื่องกันถึงห้าปี และกอ่นหน้าอีสามปี ประมาณปี 2011 pichetklunchun dance company มีนักเต้นครบเหมือนกับ ที่ท่านเห็นทุกวันนี้. สุนน โอ ฟลุ๊ค นนนี่ ผดุง เกด และ อีกคนที่เป็นส่วนหนึ่งของเรามาตลอด แต่ไม่ได้อยู่ประจำ คือ ดล เราเริ่มมีงานเข้ามามากขึ้น และเราเริ่มมีเงินเก็บและในวันที่เรากำลังซ้อม งานที่ชื่อว่า โขนขาวดำกันอยู่ ผมถามทุกคนว่าเห็นที่แปลงที่อยู่ข้างบ้านเราไหม ? ที่เป็นป่ารกร้าง กับบ้านหลังเก่าตรงนั้น ถ้ามันเป็นของเราก็ดีนะเราจะได้มีที่ซ้อมที่ใหญ่กว่านี้ แล้วจากวันนั้นเราก็ชอบ ไปยืนจับประตูเหล็กพังๆหลังจากเลิกซ้อมยืนมอง วันนึงในขณะที่เรากำลังยืนดูกันอยู่นั้น นนนี่ก็บอกว่าถ้ามันเป็นของเราหนูจะรำตั้งแต่ตรงนี้ไปจนถึงทางออกตรงนู้นเลย. แล้วผมก็บอกทุกคนว่า มันจะเป็นของเรา

พิเชษฐ กลั่นชื่น
11/05/60 โรงละครช้าง

ไอแอ๊ด

ผมตามหาเจ้าของที่ที่อยู่ข้างโรงละครเพราะผมไม่รู้ว่าใครเป็นเจ้าของ แล้วผมก็รู้ว่าเจ้าของที่เป็นอิสลามแต่ไม่ได้อาศัยอยู่ คนที่อยู่ปัจจุบันเป็นเพียงผู้เช่าและผู้ดูแลเท่านั้น ในช่วงเวลานั้น company ให้เวลาและความสำคัญกับการฝึกฝนอย่างหนักเราเริ่มทำงานกันบ่ายโมงตรงและเลิกงานตอนสามทุ่ม พักกินข้าวเย็นหนึ่งชั่วโมง เพราะสิ่งที่เรารับรู้คือถ้าเราจะไปต่อและอยู่ในอาชีพนี้ให้ได้เราต้องซ้อมมากกว่านี้ เพราะสิ่งที่เรามีจากระบบการศึกษามันมีเพียงแค่ 40%เท่านั้นที่ใช้ได้และคุณภาพความคงทนในถานะนักเต้นอาชีพนั้นมันยังอีกห่างไกลเหลือเกิน ผมจำวันแรกของแต่ละคนที่เข้ามาทำงานใน company แล้วต้องมาทำ class กับผม แต่ละคนมีอาการที่แตกต่างกันออกไป เช่น หน้ามืด เป็นลม ปากซีด เข่าอ่อน สิ่งที่ทุกคนได้มาจากห้องเรียนมันเป็นแค่เพียงพื้นฐานที่เล็กน้อยมากโดยเฉพาะการเรียนเต้นในเมืองไทย ไม่มีใครที่สอนเต้นในเมืองไทยประสพความสำเร็จในสายอาชีพนักเต้นแม้แต่คนเดียวทุกคนมีอาชีพเป็นเพียงครูสอนเต้นที่ไม่เคยสร้างงานอย่างต่อเนื่องและยึดเป็นอาชีพนักเต้นได้ (อย่าโกรธกันนะครับเพราะคุณเองก็บอกว่าผมไม่ได้เป็นครู ซึ่งผมก็ยอมรับว่าผมไม่ได้เป็นครูแล้วคุณยอมรับที่ผมพูดได้ไหมว่าคุณเป็นเพียงครูสอนเต้นเท่านั้น) ลืมไปเลยโรงละครช้างเราไม่สนใจอีกต่อไปว่าจะต้องมีการแสดงในโรงละครช้าง เพราะเมื่อเราออกไปเห็นโลกข้างนอกโลกของการเต้นที่เป็นอาชีพและมืออาชีพจริงๆเราก็รับรู้ได้ว่าเรายังไม่พร้อม เราต้องกลับไปฝึกให้หนักกว่านี้ แล้วโรงละครช้างที่เรามีอยู่มันก็ถูกเปลี่ยนเป็นห้องที่ใช้ในการฝึกซ้อมท่านั้น เราไม่เคยคิดที่จะทำการแสดงในโรงละครช้างอีกเลย ห้าวันต่ออาทิตย์ แปดชั่วโมงต่อวัน เวลาผ่านไปเป็นปีจนวันนึงผมนั่งดูซ้อมโขนขาวดำอยู่เพื่อที่จะไปแสดงในต่างประเทศ มันมีความรู้สึกที่แปลกเกิดขึ้นกับผม ในวันที่เราเริ่มซ้อมโขนขาวดำกันในครั้งแรก ผมรู้สึกว่าห้องที่ใช้ซ้อมมันใหญ่ แต่มาวันนี้ผมกลับรู้สึกว่าห้องมันเล็กลงและนักเต้นตัวใหญ่ขึ้น มีพลังงานมากขึ้น มันเป็นสัญญาณที่บอกว่าว่ากระถางที่ใสต้นไม้อยู่ตอนนี้มันเล็กเกินไปเสียแล้ว ถ้าต้องการให้ไม้ใหญ่หยั่งรากยืนยงต้องเอาลงดิน
เนื้อที่แปลงใหม่ อยู่ที่ 200 ตารางวา ราคาที่เขาขายตารางวาละ 25,000 บาท รวมแล้วเป็นเงิน 5,000,000 บาท ผมไปคุยกับเจ้าของที่ เขาบอกราคา ผมตอบว่า ผมขอ
กลับไปตัดสินใจอีกครั้งแล้วจะส่งข่าว ผมไม่ได้ตกใจกับราคาเพราะผมรู้อยู่แล้วว่าต้องเป็นเงินล้านแน่นอน ผมกลับมาบอกให้ทุกคนฟังถึงราคา แล้วผมก็บอกทุกคนว่าใจเย็น ปล่อยให้เป็นหน้าที่ของผมเอง
ผู้นำ หัวเรือ การที่นักเต้นทุกคนยอมทิ้งชีวิตมาทำงานอยู่กับผมมันก็เป็นการเสียสละอย่างมากเพราะเงินเดือนที่ทุกคนได้มันอยู่ได้เพียงเดือนชนเดือนเท่านั้นเอง แต่ทุกคนไว้ใจผมเชื่อใจผม และ มีศัทธาในศิลปะ ในตัวผมและสิ่งที่ผมทำ ถ้าผมจะให้ไม้เล็กเติบโตเป็นไม้ใหญ่และหยั่งรากเป็นร่มเงาให้กับคนอื่นต่อไปในวันข้างหน้าผมคงต้องทำหน้าที่ผู้นำผมต้องยอมเสียสละเหมือนกับที่พวกเขาทุกคนเสียสละให้กับผม ( นอกเรื่องวันที่ 2-4 มิถุนายนโรงละครช้างจะมีการแสดง พญาฉัททันต์เรื่องความเสียสละใครยังไม่ได้เสียสละชื่อบัตรเรียนเชิญนะครับ) มีสิ่งหนึ่งในชีวิตผมที่ไม่เคยคิดจะทำ คือกู้เงินธนาคาร ผมไม่ชอบติดหนี้ใคร แต่ในวันนั้นมันคือหนทางเดียว ผมไม่มีความรู้และความเข้าใจอะไรเลยใน การกู้เงิน
ผมต้องการที่ปรึกษา ผมนึกถึงคนๆนึงขึ้นมาได้ เขาเล่นละครแต่อาชีพจริงของเขาคือนายธนาคาร เขาคือแอ๊ด ผมเคยกำกับงานให้เขาเล่นครั้งนึง ชื่อเรื่องไอ้แอ๊ด เป็นเรื่องราวความรักของผัวเมียที่ชอบทะเลาะกันแล้วไม่ยอมพูดกันด้วยภาษา เป็นละครที่ตลก ผมจำได้ว่าผมให้แอ๊ดใส่เสื้อยืดประมาณ 50 ตัวเพื่อให้แอ๊ดดูตัวอ้วนขึ้น เพราะแอ๊ดเป็นผู้ชายที่ยังอ้วนไม่พอในเรื่องที่ผมกำกับ
ผมโทรหาและแอ๊ดก็ให้คำแนะนำเป็นอย่างดีเรื่องการเป็นหนี้ การเป็นหนี้ การเป็นหนี้ การเป็นหนี้ กูเป็นหนี้ อยากจะพิมพ์คำนี้ซักร้อยครั้ง แอ๊ดแนะนำนายธนาคารอีกคนที่ดูแลในส่วนของการกู้เงิน แล้ววันที่ชีวิตผมนอนตาไม่หลับไปอีกสิบปีก็เกิดขึ้น ผม กู้ เงิน ธนาคาร มา ซื้อ ที่ กูเป็นหนี้

พิเชษฐ กลั่นชื่น
12/05/60 pichet klunchun dance company

เกิดแล้วก็ดับ

เคยเป็นหนี้กันไหมครับ ? จำความรู้สึกตอนใกล้สิ้นเดือนกันได้ไหมครับ ?
และจำความรู้สึกหลังจ่ายหนี้กับก่อนจ่ายได้ไหมครับว่ามันต่างกันแค่ไหน แล้วมันก็วนซ้ำไปซ้ำมาอยู่แบบนั้น เกิดแล้วก็ดับ แล้วก็เกิดแล้วก็ดับ มันทำให้ผมได้เห็นสิ่งที่พระท่านสอนเรื่อง ขันธ์ ตอนที่พระสอนไม่เคยเข้าใจเพราะวิธีที่ท่านยกตัวอย่างมันไม่โดนกับตัวเราจริงๆ มาครั้งนี้บอกได้เลยว่าใช่ มันใช่ มันโดนโดนทุกเดือนจนเห็น อนิจจัง ทุกข์ขัง อนัตตา รับรู้ถึงความทุกข์ ที่เกิดขึ้นจากตัวเราในความกังวน ปรุ่งแต่ง รับรู้ถึงความไม่เที่ยง ไม่แน่นอน ไม่คงที่ ในแต่ละเดือน
แล้วก็พาเราไปสูอนัตตา คำว่าศิลปิน มันเป็นเพียงอาการปรุงแต่งของผู้ที่อยากมีตัวตนสุดท้ายก็ติดกับดักของตัวเอง คำว่าศิลปินมันไม่ได้ช่วยให้ดอกเบี้ยลดลง คำว่าศิลปินศิลปธรไม่ได้ช่วยให้รัฐมาปลดหนี้แทนเรา มันก็วนเวียนเกิดดับกันอยู่ทุกเดือน ตามสัญญาที่ให้กันไว้ 10 ปี

พิเชษฐ กลั่นชื่น
14/05/60 โรงละครช้าง

ผงซักฟอก

เรามีประสบการณ์ร่วมกันเปรียบเสมือนครอบครัว เราเริ่มตั้งแต่ความว่างเปล่าของพื้นที่ในวันที่เรามีที่ของตัวเอง เราก็ไม่สามารถที่จะจัดการแสดงในที่ของเราได้ เพราะที่ส่วนใหญ่มันคือป่าหญ้าและแอ่งน้ำบ่อน้ำ ในอดีตมันคือสวนส้ม สวนมะพร้าวของชาวบ้าน คงเคยได้ยินชื่อสมบางมด โรงละครช้างอยู่ใกล้ๆกับ ม. บางมด เดิมมาเพียง 15 นาที ถ้านั่งรถมอเตอร์ไซค์ ก็แค่ 5 นาที คนส่วนใหญ่มักจะบอกว่าโรงละคนช้างอยู่ไกล

แต่ก็มีคนอีกหลายส่วนที่บอกว่ามันอยู่ใกล้ ไกลหรือใกล้มันอยู่ที่เราอยู่ตรงไหนมากกว่า ไกลหรือใกล้มันอยู่เราให้คุณค่ากับอะไรมากกว่า ส่วนหนึ่งท่ีเราตัดสินใจทำโรงละครช้างที่ฝั่งธนมันก็มีข้อดีอยู่หลายอย่าง อย่างแรกที่ผมอยากจะแนะนำก็คือตลาดนัดหน้าปากซอย โรงละครช้าง

วันไหนที่มาโรงละครช้างเพื่อเวลาไว้ประมาณ 40 นาทีแล้วออกไปเดินกินอาหาร อิสลาม ไทย พม่า ซื้อของใช้ราคาถูก เสื้อผ้า ตั้งแต่มือ 1ถึงมือ4 อาหารแนะนำ โรตีโอ่ง ไก่อบโอ่ง มะตะบะ ก๋วยเตี๋ยวเนื้อ ช่วงเช้าจะมีร้านขายโจ๊กอร่อยมาก ( แนะนำจริง) ข้าวแกง อาหารตักไม่ต้องพูดถึงมีมากมาย ร้านขายผลไม้อยู่ขวามือหน้าปากซอย 61 เจ้าของร้านเปิดเพลงคาราบาว ไม่ใส่เสื้อตลอดเวลา แขวนพระเลี่ยมทอง เป็นร้านผลไม้ที่ซื้อไปแล้วไม่ดีเอามาเปลี่ยนได้ ร้านกล้วยปิ้งที่ต้องรอ. อีกมากมายมายหลากหลายอารมณ์ เป็น community ที่อยู่ร่วมกันได้อย่างลงตัว มุสลิม ไทย พม่า ฝรั่งพอมีหลงมาบ่าง โรงละครช้างไม่มีอาหารขาย เพราะที่ตลาด 61 น่าสนใจกว่า หลากหลายกว่า เป็นมืออาชีพจริง พวกเราเป็นนักเต้นเราต้องทำหน้าที่ของเรา ให้เป็นมืออาชีพ

พื้นที่ 200 ตารางวามันใหญ่มากสำหรับเราตอนนั้น เราหมดตัว เราไม่มีทุนเหลือแล้ว สิ่งที่เรามี คือแรงและกำลัง นักเต้นทุกคนทั้งผม เราเริ่มใช้เวลาในช่วง พักระหว่างวันหรือบางวันที่เราคิดว่าเราหน้าจะเบียดเบียนการฝึกฝนได้ เอามาถางหญ้า ตัดต้นไม้ ขุดเอาขยะที่มันถูกทิ้งและทับถมกันอยู่เป็นเวลานานออก เราคนพบว่าชั้นของขยะที่ทับถมกันอยู่นั้นทำให้เราได้เรียนรู้อะไรมากมาย คนที่เคยอาศัยอยู่เดิมประกอบอาชีพรับซักผ้า การทับถมของชั้นซองผงซักฟอกบอกเราถึง ค่านิยม การตลาด พัฒนาการของ ผงซักฟอก ราคาจากอดีต จนถึงปัจจุบัน การออกแบบผลิตภัณฑ์ วัตถุดิบที่ใช้ สี

ทุกอย่างเดินทาง ทุกอย่างเปลี่ยนแปลง ทุกอย่างล้วนไม่คงที่ 20 ปีที่มัทับถมกันทำให้เราได้เรียนรู้ ขยะก็มีเรื่องราว โรงละครช้างก็มีเรื่องราวเช่นกัน

10 แข่งหรือมากกว่านั้น มันต้องใช้เวลานานกว่าจะทิ้งมาได้นานขนาดนี้ มันบอกเราว่าสิ่งที่นักธรณีวิทยา อธิบายเราถึงช่วงเวลาและอายุของโลกเรา ชั้นดินและชั้นหินนั้นเชื่อได้จริง ถางหญ้าทุกวัน ขุดทุกวัน เป็นคนสวน และเป็นพนักงานเก็บขยะ

สุดท้าย บ้านหลังเล็กเนื้อที่ประมาณ 40 ตารางวาที่ติดอยู่กับที่ เป็นบ้านไม้สองชั้น

ชั้นล่างเป็นปูน ชั้นบนเป็นไม้ เราตัดสินใจทุบมันทิ้งแล้วเอาปูนที่ทุปไปใส่ตามเอ่งน้ำและบริเวณริมคลอง หลายท่านไม่รู้หว่าหลังต้นไผ่ที่มีรั้วกันอยู่นั้นเป็นคลองที่ชาวบ้านเมื่อสามสิบปีที่แล้วใช้ในการเดินทาง

พิเชษฐ กลั่นชื่น 21 05 2560

ที่บ้าน

การเดินทางที่สง่างาม

ค่ำคืนวันที่ 3 มิถุนายน 2560 โรงละครช้างเปิดอย่างเป็นทางการแล้ว
ไม่ได้ว่างแผนไว้ก่อนล่วงหน้า ไม่มีเวลา ไม่มีเลิกงามยามดี ไม่มีพราหมณ์ ไม่มีพระ มีแต่คนที่รักและผู้ใหญ่ที่ให้โอกาสกับโรงละครช้างมาอยู่ร่วมกันเพื่อเป็นสักขีพยาน
3/06/60 โรงละครช้างเปิดแล้วอย่างเป็นทางการ ใช้เวลา 12 ปีในการประกอบสร้างขอบคุณทุกท่านที่อยู่ด้วยกันมาตลอดการเดินทางที่สง่างามของเรา

พิเชษฐ กลั่นชื่น 4/06/60 โรงละครช้าง